Zakup kryptowalut nie zawsze oznacza podatek do zapłaty, ale może oznaczać obowiązek złożenia PIT-38. Pokażę, jak rozliczyć sprzedaż, zakup bez sprzedaży, prowizje, transakcje zagraniczne oraz koszty przenoszone na kolejne lata, korzystając z formularza obowiązującego przy rozliczeniu za 2025 rok.
Najważniejsze zasady rozliczenia kryptowalut w PIT-38
- PIT-38 składasz zarówno przy sprzedaży kryptowalut, jak i przy samym poniesieniu kosztów ich nabycia.
- Podatek wynosi 19% i obejmuje dochód, czyli przychód pomniejszony o udokumentowane koszty.
- Wymiana kryptowaluty na inną kryptowalutę nie jest sama w sobie opodatkowaną sprzedażą.
- Koszty wpisujesz nawet wtedy, gdy w danym roku nie sprzedałeś żadnych aktywów. Niewykorzystana nadwyżka przechodzi na kolejny rok.
- Za 2025 rok zeznanie trzeba złożyć do 30 kwietnia 2026 roku.
Kiedy kryptowaluty trzeba wykazać w PIT-38
Najpierw trzeba rozdzielić dwie rzeczy: moment powstania obowiązku złożenia zeznania oraz moment, w którym pojawia się podatek. PIT-38 dotyczy osób, które sprzedały walutę wirtualną albo poniosły wydatek na jej nabycie. Sam zakup może więc wymagać wykazania w deklaracji, nawet gdy żadnej monety jeszcze nie sprzedałeś.
Za odpłatne zbycie uznaje się sprzedaż kryptowaluty za złotówki, euro lub inną walutę tradycyjną. Opodatkowana może być również zapłata kryptowalutą za towar, usługę albo inne zobowiązanie. Nie jest natomiast odpłatnym zbyciem zamiana jednej kryptowaluty na inną, na przykład bitcoina na ether.
| Operacja | Czy wykazać w PIT-38 | Co oznacza w praktyce |
|---|---|---|
| Zakup kryptowaluty za PLN lub EUR | Tak, jako koszt | Koszt wpisujesz nawet bez sprzedaży w tym samym roku. |
| Sprzedaż kryptowaluty za walutę tradycyjną | Tak, jako przychód | Powstaje przychód i trzeba rozliczyć wynik transakcji. |
| Wymiana BTC na ETH | Nie jako przychód | Sama zamiana kryptowalut nie powoduje podatku. |
| Zakup towaru za kryptowalutę | Tak | Jest to forma odpłatnego zbycia. |
| Wypłata środków z giełdy na konto | Nie decyduje sama wypłata | Znaczenie ma wcześniejsza sprzedaż kryptowaluty za walutę tradycyjną. |
To rozróżnienie jest bardzo ważne, bo wiele osób traktuje przelew z giełdy na rachunek bankowy jako moment opodatkowania. Podatek nie zależy od samej wypłaty pieniędzy, lecz od tego, czy wcześniej doszło do sprzedaży kryptowaluty lub zapłaty nią za określone świadczenie.
Jak przygotować dane przed wypełnieniem formularza
Nie zaczynałbym od otwarcia deklaracji. Najpierw zebrałbym historię wszystkich operacji z giełd, kantorów i portfeli, a dopiero później sumował wartości w złotych. Platformy kryptowalutowe nie mają ustawowego obowiązku wystawiania podatnikowi informacji PIT-8C, dlatego odpowiedzialność za kompletność danych spoczywa na inwestorze.
Jakie dokumenty warto zgromadzić
- historię wpłat i wypłat z giełdy,
- raporty transakcji kupna i sprzedaży,
- potwierdzenia prowizji i opłat transakcyjnych,
- historię transferów między własnymi portfelami,
- potwierdzenia zakupu kryptowalut za waluty tradycyjne,
- dokumenty pokazujące datę i wartość każdej operacji.
Przy transakcjach w euro, dolarach lub innej walucie obcej wartości trzeba przeliczyć na złote. Stosuje się do tego średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu albo poniesienia kosztu. Nie warto zastępować go kursem z aplikacji giełdowej, ponieważ może prowadzić do różnic w dokumentacji.
Praktycznie najlepiej prowadzić prostą tabelę z datą, rodzajem operacji, walutą, kwotą, kursem NBP i wartością w PLN. Przy większej liczbie transakcji pomocny może być program do raportowania kryptowalut, ale wynik zawsze sprawdziłbym z pobranymi plikami źródłowymi. Automatyczny raport jest wygodny, lecz nie gwarantuje poprawnego rozpoznania transferów, stakingu czy prowizji.
Jak wpisać kryptowaluty do PIT-38 krok po kroku
W formularzu PIT-38(18) za 2025 rok kryptowaluty rozlicza się w części E dotyczącej odpłatnego zbycia walut wirtualnych. Wpisujesz tam łączny przychód oraz koszty, a system albo formularz oblicza dochód, stratę i należny podatek.
- Poz. 35 - przychód. Wpisz sumę wartości uzyskanych ze sprzedaży kryptowalut za waluty tradycyjne oraz z innych czynności uznawanych za odpłatne zbycie.
- Poz. 36 - koszty z bieżącego roku. Wpisz udokumentowane wydatki na zakup kryptowalut oraz koszty związane ze zbyciem, na przykład prowizje pobrane przez pośrednika.
- Poz. 37 - koszty z lat ubiegłych. Wpisz koszty poniesione wcześniej, które nie zostały odliczone w poprzednich zeznaniach.
- Poz. 38 - dochód. Formularz oblicza go według wzoru: przychód pomniejszony o koszty z poz. 36 i 37.
- Poz. 39 - koszty niepotrącone. Trafia tu nadwyżka kosztów nad przychodem, która może zostać wykorzystana w kolejnych latach.
- Poz. 40-44 - podatek. Podstawa opodatkowania trafia do poz. 40, stawka 19% do poz. 41, a wyliczony podatek do dalszych pozycji.
Przykład jest prosty. Załóżmy, że w 2025 roku sprzedałeś kryptowaluty za 30 000 zł, a ich zakup i prowizje kosztowały łącznie 22 000 zł. Dochód wynosi 8 000 zł, a podatek przed ewentualnymi odliczeniami to 1 520 zł.
Jeżeli w tym samym roku kupiłeś kryptowaluty za 12 000 zł, ale nie sprzedałeś żadnych aktywów, w poz. 35 wpisujesz 0 zł, a w poz. 36 wykazujesz 12 000 zł kosztów. Niewykorzystana kwota pojawi się w poz. 39 i będzie mogła zwiększyć koszty rozliczane przy sprzedaży w przyszłości.
Co można zaliczyć do kosztów kryptowalut
Do kosztów zalicza się przede wszystkim udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej. Jeżeli kupiłeś aktywa za 5 000 zł, ta kwota może trafić do kosztów, nawet jeśli ich wartość później spadła albo nadal przechowujesz kryptowalutę w portfelu.
Kosztem mogą być także wydatki związane ze zbyciem, w szczególności prowizje pobrane przez giełdę lub innego pośrednika. Trzeba jednak uważać, aby nie ująć tej samej opłaty dwa razy, na przykład raz w raporcie giełdy i drugi raz w osobnym zestawieniu.
| Wydatek | Możliwość ujęcia | Uwagi |
|---|---|---|
| Zakup BTC, ETH lub innej kryptowaluty | Tak | Potrzebne jest potwierdzenie transakcji i wartości wydatku. |
| Prowizja giełdowa | Zwykle tak | Powinna wynikać z historii transakcji lub dokumentu od pośrednika. |
| Transfer kryptowaluty między własnymi portfelami | Nie jako zakup | To przesunięcie własnych aktywów, a nie nowy koszt nabycia. |
| Zakup sprzętu do kopania | Nie w tym rozliczeniu | Może mieć znaczenie przy działalności gospodarczej, ale nie jako zwykły koszt nabycia kryptowaluty. |
| Energia zużyta przy kopaniu | Nie w standardowym PIT-38 dla inwestora | Wymaga odrębnej analizy źródła przychodu i sposobu prowadzenia działalności. |
Najczęstszy błąd polega na wpisywaniu do kosztów każdej kwoty zasilającej konto giełdowe. Sam przelew na giełdę nie jest jeszcze zakupem kryptowaluty. Kosztem jest dopiero faktyczny wydatek na nabycie aktywa albo kwalifikowana opłata związana ze zbyciem.
Przykłady rozliczenia sprzedaży, straty i zakupu bez sprzedaży
Sprzedaż z zyskiem
W 2025 roku kupiłeś kryptowaluty za 18 000 zł, zapłaciłeś 200 zł prowizji, a następnie sprzedałeś je za 25 000 zł. Przychód wynosi 25 000 zł, koszty 18 200 zł, a dochód 6 800 zł. Podatek według stawki 19% wynosi 1 292 zł.
Sprzedaż ze stratą
Jeżeli przychód wyniósł 10 000 zł, a udokumentowane koszty 14 000 zł, powstaje strata w wysokości 4 000 zł. Trzeba ją wykazać w deklaracji, ale nie można odliczyć jej od pensji, dochodu z najmu ani innych źródeł. Dotyczy wyłącznie tego samego źródła przychodów.
Zakup bez sprzedaży
Kupiłeś kryptowaluty za 7 500 zł i do końca roku ich nie sprzedałeś. W takim przypadku nie ma dochodu ani podatku do zapłaty, ale koszt powinien zostać wykazany w zeznaniu. Pominięcie tego wpisu może utrudnić rozliczenie kosztu w roku późniejszej sprzedaży.
Przeczytaj również: Postaw na ekspertów: skuteczne doradztwo księgowe w Gdańsku dla małych i średnich firm
Wymiana kryptowaluty na kryptowalutę
Wymiana aktywów o wartości 4 000 zł z BTC na ETH nie tworzy przychodu do PIT-38. Nie oznacza to jednak, że historia transakcji jest niepotrzebna. Zachowaj ją, ponieważ przy późniejszej sprzedaży trzeba będzie prawidłowo ustalić koszty nabycia.
Przy wielu transakcjach nie próbowałbym liczyć wszystkiego „z pamięci”. Znacznie bezpieczniejsze jest zachowanie pełnego eksportu historii i sporządzenie jednego zestawienia obejmującego wszystkie giełdy. To szczególnie ważne, gdy korzystałeś z kilku platform albo przenosiłeś środki między portfelami.
Twój e-PIT, termin i najczęstsze błędy
Rozliczenie za 2025 rok składa się od 15 lutego do 30 kwietnia 2026 roku. Możesz użyć usługi Twój e-PIT, e-Deklaracji albo papierowego formularza. Wstępnie przygotowane zeznanie warto dokładnie sprawdzić, ponieważ dane dotyczące kryptowalut mogą wymagać samodzielnego uzupełnienia, zwłaszcza gdy giełda nie przekazała informacji PIT-8C.
Jeżeli w Twój e-PIT nie ma wszystkich transakcji, nie wystarczy pozostawić deklaracji bez zmian. Automatyczna akceptacja dotyczy wersji przygotowanej przez administrację, dlatego brak danych o własnych kosztach trzeba uzupełnić samodzielnie.
- Wpisywanie wyłącznie zysku zamiast pełnego przychodu i kosztów.
- Pomijanie kosztów poniesionych w latach, w których nie było sprzedaży.
- Traktowanie wymiany krypto-krypto jak sprzedaży za złotówki.
- Brak przeliczenia transakcji zagranicznych na PLN według właściwego kursu NBP.
- Uznawanie przelewu na giełdę za zakup kryptowaluty.
- Brak dokumentów potwierdzających transakcje i prowizje.
- Odliczanie straty z kryptowalut od wynagrodzenia lub działalności gospodarczej.
Ministerstwo Finansów wskazuje, że podmioty pośredniczące w handlu kryptowalutami nie mają ustawowego obowiązku sporządzania informacji dla podatników. Dlatego raporty z giełdy, potwierdzenia przelewów i własne zestawienie transakcji warto przechowywać przez okres wymagany dla dokumentacji podatkowej.
Co sprawdzić przed wysłaniem PIT-38
Przed podpisaniem deklaracji porównałbym sumy z formularza z raportami wszystkich używanych platform. Szczególnie dokładnie sprawdziłbym poz. 35, 36, 37 i 39, ponieważ to właśnie tam najczęściej pojawiają się pominięte przychody albo niewykorzystane koszty.
Jeżeli transakcji było dużo, wystąpiły staking, mining, airdropy, płatności kryptowalutą albo działalność gospodarcza, standardowy schemat może nie wystarczyć. W takich przypadkach rozsądniej skonsultować dokumenty z doradcą podatkowym niż opierać się wyłącznie na automatycznym kalkulatorze.
Najważniejsza zasada jest prosta: wpisuj pełne, udokumentowane wartości, nie sam wynik z aplikacji giełdowej. Dzięki temu PIT-38 pokazuje rzeczywisty przychód, koszty i dochód, a niewykorzystane koszty nie giną przy rozliczeniu kolejnych lat.
